Quy Trình Khảo Sát và Lập Dự Toán Điện Nhà Xưởng

Khảo sát điện nhà xưởng là bước kỹ sư đến tận xưởng đo đạc, kiểm tra nguồn điện, mặt bằng và danh sách máy để biết cần làm gì và làm đến đâu. Dự toán là bảng tiền được lập từ chính kết quả khảo sát đó. Khảo sát càng kỹ, dự toán càng sát, và chủ đầu tư càng ít gặp phát sinh khi thi công.

Bài này đi theo đúng thứ tự Đại Phú Thịnh làm cho một công trình thi công điện nhà xưởng: trước khi đến xưởng, tại hiện trường, sau khảo sát, rồi đến cách dựng và đọc một bản dự toán. Phần chủ xưởng cần chuẩn bị giấy tờ trước buổi khảo sát đã có bài riêng: chuẩn bị hồ sơ trước khảo sát.

Khảo sát và dự toán khác báo giá thế nào

Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn lộn:

• Báo giá sơ bộ đưa ra khi chưa đến xưởng, dựa trên diện tích và mô tả qua điện thoại. Nó chỉ cho biết khoảng tiền, sai số lớn.
• Khảo sát là đi thực tế, ghi nhận hiện trạng, đo đạc và lấy đủ số liệu đầu vào.
• Dự toán là bảng chi tiết từng hạng mục, khối lượng, đơn giá vật tư và nhân công, tính từ bản vẽ và số liệu khảo sát. Báo giá chính thức gửi khách là dự toán đã được rà lại.

Nhiều chủ xưởng muốn có giá ngay để so sánh. Không sai, nhưng nên hiểu rằng hai báo giá sơ bộ chênh nhau thường là do mỗi bên tự giả định một phạm vi khác nhau, chứ chưa nói được ai rẻ hơn.

Trước khi đến xưởng: những gì cần biết

Một buổi khảo sát hiệu quả bắt đầu từ cuộc gọi đầu tiên. Kỹ sư sẽ hỏi:

1. Loại công trình: xưởng xây mới, xưởng đang chạy cần cải tạo, hay xưởng thuê lại cần làm điện theo ngành mới.
2. Diện tích và số tầng, có văn phòng, kho, khu phụ trợ hay không.
3. Ngành sản xuất và danh sách máy dự kiến, kể cả máy sẽ mua thêm trong vài năm tới.
4. Nguồn điện hiện có: đã có trạm biến áp chưa, công suất bao nhiêu, hay đang dùng điện hạ thế.
5. Bản vẽ sẵn có: mặt bằng kiến trúc, bản vẽ điện cũ nếu có.
6. Thời điểm cần xong và việc xưởng có được dừng sản xuất trong lúc thi công không.

Từ đó kỹ sư biết cần mang thiết bị đo gì và nên khảo sát vào lúc nào. Với xưởng đang chạy, nên khảo sát trong giờ sản xuất để đo được tải thật.

Tại hiện trường: kỹ sư kiểm tra những gì

Đây là phần quyết định chất lượng dự toán. Một buổi khảo sát đầy đủ đi qua các nhóm việc sau.

1. Nguồn điện và trạm biến áp

• Công suất máy biến áp, cấp điện áp, vị trí trạm so với nhà xưởng.
• Tình trạng tủ trung thế, tủ hạ thế tổng, máy cắt, thanh cái.
• Có máy phát dự phòng, tủ ATS, tủ bù công suất phản kháng hay chưa.
• Xem hóa đơn tiền điện vài tháng gần nhất: mức tiêu thụ, có bị phạt do hệ số công suất thấp không.

2. Phụ tải thực tế

• Đếm và ghi công suất từng máy theo nhãn, đối chiếu với danh sách khách gửi.
• Đo dòng từng pha tại tủ tổng và các tủ nhánh khi máy đang chạy, xem có lệch pha không.
• Với xưởng cần nâng tải, gắn thiết bị ghi tải trong vài ca để thấy giờ cao điểm.

Số liệu này dùng để tính phụ tải điện nhà xưởng, từ đó chọn tiết diện cáp, aptomat và quyết định có phải nâng trạm hay không.

3. Mặt bằng và đường đi dây

• Đo chiều dài thực tế từ trạm đến tủ tổng, từ tủ tổng đến từng tủ nhánh. Bản vẽ kiến trúc thường thiếu các đoạn vòng qua cột, xuyên tường.
• Xem kết cấu mái, kèo, chiều cao để chọn cách treo máng cáp, đèn.
• Xác định chỗ đi cáp ngầm, chỗ phải khoan xuyên sàn, vị trí đặt tủ không vướng xe nâng và lối thoát hiểm.

4. Hiện trạng hệ thống cũ (với xưởng cải tạo)

• Đo cách điện các tuyến cáp chính, xem đầu cosse, mối nối có bị nhiệt không.
• Đo điện trở nối đất, kiểm tra kim thu sét, dây xuống.
• Ghi lại phần nào giữ được, phần nào phải thay. Đây là chỗ làm dự toán cải tạo chênh nhau nhiều nhất giữa các nhà thầu.

5. Điều kiện thi công

• Giờ được phép thi công, có phải làm ban đêm hoặc cuối tuần không.
• Đường cho xe chở cáp, tủ vào, chỗ tập kết vật tư.
• Quy định an toàn của chủ xưởng hoặc ban quản lý khu công nghiệp.

Cuối buổi, kỹ sư nên nói lại với chủ xưởng những gì đã ghi nhận và những điểm còn chưa rõ. Chưa rõ thì ghi thành câu hỏi, đừng tự giả định.

Sau khảo sát: từ số liệu đến bản vẽ

Dự toán đúng phải dựa trên bản vẽ, không dựa trên trí nhớ. Sau buổi khảo sát, đội kỹ thuật làm ba việc:

1. Lập bảng phụ tải theo từng tủ, có hệ số sử dụng và hệ số đồng thời, ra công suất tính toán.
2. Vẽ sơ đồ nguyên lý một sợi: từ trạm đến tủ tổng, các tủ nhánh, từng tuyến cáp và thiết bị bảo vệ. Cách làm chi tiết có ở bài thiết kế điện nhà xưởng.
3. Vẽ mặt bằng bố trí: vị trí tủ, đường máng cáp, đèn, ổ cắm, tiếp địa.

Nếu khảo sát phát hiện tải vượt công suất trạm, dự toán sẽ tách thành hai phương án: nâng trạm, hoặc giữ trạm và giảm tải bằng cách bù công suất, cân bằng pha, dời bớt máy sang ca khác. Chủ xưởng chọn phương án rồi mới chốt dự toán.

Lập dự toán: các khoản cần có

Một bản dự toán điện nhà xưởng rõ ràng thường chia theo hạng mục, mỗi hạng mục có khối lượng và đơn giá riêng.

Đơn giá vật tư lấy theo báo giá nhà cung cấp tại thời điểm lập, ghi rõ hãng và mã hàng. Đơn giá nhân công tính theo định mức và mặt bằng giá khu vực, cộng thêm phần ngoài giờ nếu xưởng chỉ cho làm ban đêm, cuối tuần.

Bảng giá tham khảo theo hạng mục có trong bài báo giá thi công điện nhà xưởng.

Đọc dự toán: năm chỗ chủ đầu tư nên kiểm tra

1. Hãng và mã vật tư. “Aptomat 3 pha 250A” mà không ghi hãng thì không so được với báo giá khác. Yêu cầu ghi hãng, xuất xứ, mã hàng.
2. Chiều dài cáp. So với khoảng cách thực tế trên mặt bằng. Cáp trục là khoản tiền lớn, chênh vài chục mét đã đáng kể.
3. Những gì không bao gồm. Trạm biến áp, thủ tục với điện lực, đục phá hoàn trả, điện nhẹ, PCCC… Bản dự toán tốt có mục “không bao gồm” ghi rõ.
4. Khoản dự phòng. Có hay không, bao nhiêu, dùng khi nào và ai duyệt.
5. Điều kiện giá. Giá có hiệu lực bao lâu, có điều chỉnh khi giá đồng tăng không.

Vì sao dự toán vẫn có thể phát sinh

Khảo sát kỹ giảm phát sinh, không xóa hết được. Những nguyên nhân hay gặp:

• Chủ xưởng đổi danh sách máy sau khi đã chốt dự toán. Thêm một máy nén khí lớn có thể kéo theo đổi cáp trục và aptomat tổng.
• Hiện trạng ẩn: cáp ngầm cũ không có bản vẽ, đục ra mới thấy hỏng.
• Thay đổi kiến trúc: dời vách ngăn, thêm gác lửng, làm đường đi dây dài hơn.
• Yêu cầu khi nghiệm thu PCCC thêm đèn sự cố, nguồn ưu tiên cho bơm chữa cháy.

Cách hạn chế: chốt danh sách máy bằng văn bản trước khi ký, ghi rõ trong hợp đồng cách tính phần phát sinh (theo đơn giá đã duyệt), và mọi thay đổi đều có biên bản. Khi thay đổi xảy ra ngay tại công trường, xem thêm bài quản lý thay đổi thiết kế điện nhà xưởng.

Câu hỏi thường gặp

Khảo sát điện nhà xưởng mất bao lâu?

Tùy quy mô và việc xưởng đang chạy hay xây mới. Xưởng mới, có bản vẽ kiến trúc thì nhanh hơn; xưởng cũ cần cải tạo phải đo thêm cách điện, ghi tải nên lâu hơn. Kỹ sư sẽ báo trước thời gian dự kiến khi hẹn lịch.

Bao lâu sau khảo sát thì có dự toán?

Phụ thuộc vào việc phải vẽ lại bao nhiêu. Có bản vẽ điện sẵn thì chỉ cần rà và bóc khối lượng; chưa có thì phải lập sơ đồ một sợi và mặt bằng trước.

Khảo sát có mất phí không?

Đại Phú Thịnh khảo sát miễn phí trong khu vực phục vụ. Nếu khách cần hồ sơ thiết kế đầy đủ để xin phép hoặc đấu thầu, phần thiết kế sẽ báo giá riêng.

Có nên dùng dự toán của nhà thầu này để hỏi giá nhà thầu khác?

Được, và nên làm vậy nếu muốn so sánh công bằng: các bên báo giá trên cùng một danh mục, cùng hãng vật tư. Khi đó chênh lệch nằm ở đơn giá và năng lực thi công, không còn ở phạm vi công việc.